{"id":680,"date":"2026-07-08T19:38:25","date_gmt":"2026-07-08T12:38:25","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bisasoftware.id\/2026\/?p=680"},"modified":"2026-07-08T19:38:25","modified_gmt":"2026-07-08T12:38:25","slug":"bab-8-2a-parameter-dan-return-value-pada-function","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bisasoftware.id\/2026\/bab-8-2a-parameter-dan-return-value-pada-function\/","title":{"rendered":"BAB 8.2A \u2013 PARAMETER DAN RETURN VALUE PADA FUNCTION"},"content":{"rendered":"\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Tujuan Pembelajaran<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Setelah mempelajari bab ini, peserta didik mampu:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Memahami konsep parameter dan argumen.<\/li>\n\n\n\n<li>Membuat function dengan satu atau lebih parameter.<\/li>\n\n\n\n<li>Menggunakan nilai bawaan (<em>default parameter<\/em>).<\/li>\n\n\n\n<li>Mengembalikan nilai menggunakan <code>return<\/code>.<\/li>\n\n\n\n<li>Memahami perbedaan <code>echo<\/code> dan <code>return<\/code>.<\/li>\n\n\n\n<li>Menerapkan function dalam studi kasus perhitungan.<\/li>\n\n\n\n<li>Menulis kode yang lebih fleksibel dan mudah digunakan kembali.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Pendahuluan<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pada Bab 8.1 kita telah membuat function seperti berikut.<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>function salam()\n{\n    echo \"Selamat Datang\";\n}<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Function tersebut selalu menghasilkan output yang sama.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bagaimana jika kita ingin menampilkan nama pengguna yang berbeda?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Misalnya:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>Selamat Datang Andi\n\nSelamat Datang Budi\n\nSelamat Datang Citra<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Apakah kita harus membuat tiga function?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tentu tidak.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kita cukup menggunakan <strong>parameter<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Apa itu Parameter?<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Parameter adalah <strong>variabel yang dideklarasikan pada saat membuat function<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ilustrasi:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>Function\n\n\u2193\n\nMenerima Data\n\n\u2193\n\nMengolah Data\n\n\u2193\n\nMenghasilkan Output<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Parameter vs Argument<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Banyak pemula menganggap keduanya sama.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Padahal berbeda.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Perhatikan contoh berikut.<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>function salam($nama)\n{\n    echo \"Halo \".$nama;\n}\n\nsalam(\"Andi\");<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pada kode tersebut:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>$nama<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">adalah <strong>Parameter<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sedangkan:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>\"Andi\"<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">adalah <strong>Argument<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sederhananya:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Parameter adalah <strong>tempat menerima data<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Argument adalah <strong>data yang dikirim<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Function dengan Satu Parameter<\/h1>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>&lt;?php\n\nfunction salam($nama)\n{\n    echo \"Selamat Datang \".$nama;\n}\n\nsalam(\"Andi\");\n\n?&gt;<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Output<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>Selamat Datang Andi<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Contoh lain.<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>&lt;?php\n\nfunction sekolah($namaSekolah)\n{\n    echo \"Belajar di \".$namaSekolah;\n}\n\nsekolah(\"SMK Negeri 1\");\n\n?&gt;<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Output<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>Belajar di SMK Negeri 1<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Function Dipanggil Berkali-kali<\/h1>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>&lt;?php\n\nfunction salam($nama)\n{\n    echo \"Halo \".$nama.\"&lt;br&gt;\";\n}\n\nsalam(\"Andi\");\n\nsalam(\"Budi\");\n\nsalam(\"Citra\");\n\n?&gt;<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Output<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>Halo Andi\n\nHalo Budi\n\nHalo Citra<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Inilah kekuatan function.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Function dengan Dua Parameter<\/h1>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>&lt;?php\n\nfunction biodata($nama,$kelas)\n{\n    echo \"Nama : \".$nama;\n\n    echo \"&lt;br&gt;\";\n\n    echo \"Kelas : \".$kelas;\n}\n\nbiodata(\"Andi\",\"XI RPL\");\n\n?&gt;<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Output<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>Nama : Andi\n\nKelas : XI RPL<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Function dengan Banyak Parameter<\/h1>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>&lt;?php\n\nfunction siswa($nama,$kelas,$jurusan,$umur)\n{\n\necho \"Nama : \".$nama.\"&lt;br&gt;\";\n\necho \"Kelas : \".$kelas.\"&lt;br&gt;\";\n\necho \"Jurusan : \".$jurusan.\"&lt;br&gt;\";\n\necho \"Umur : \".$umur;\n\n}\n\nsiswa(\n\n\"Andi\",\n\n\"XI\",\n\n\"RPL\",\n\n17\n\n);\n\n?&gt;<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Urutan Parameter Sangat Penting<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Perhatikan.<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>function data($nama,$umur)\n{\n    echo $nama;\n\n    echo \"&lt;br&gt;\";\n\n    echo $umur;\n}\n\ndata(18,\"Andi\");<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Output<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>18\n\nAndi<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mengapa salah?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Karena urutan argument tidak sesuai dengan parameter.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Seharusnya:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>data(\"Andi\",18);<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Default Parameter<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kadang kita ingin memberi nilai bawaan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Contoh:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>&lt;?php\n\nfunction salam($nama=\"Pengunjung\")\n{\n    echo \"Halo \".$nama;\n}\n\nsalam();\n\n?&gt;<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Output<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>Halo Pengunjung<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jika dipanggil:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>salam(\"Andi\");<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Output<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>Halo Andi<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Contoh lain.<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>function negara($nama=\"Indonesia\")\n{\n    echo $nama;\n}\n\nnegara();\n\necho \"&lt;br&gt;\";\n\nnegara(\"Malaysia\");<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Output<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>Indonesia\n\nMalaysia<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Mengapa Default Parameter Berguna?<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Misalnya aplikasi kasir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jika pelanggan tidak mengisi kota.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Secara otomatis:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>Kota = Semarang<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Atau:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>Negara = Indonesia<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Program tetap dapat berjalan.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Apa itu Return Value?<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Selama ini function langsung menampilkan output menggunakan <code>echo<\/code>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Namun programmer profesional sering menggunakan:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>return<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mengapa?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Karena hasilnya bisa digunakan kembali.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Function Menggunakan echo<\/h1>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>function tambah()\n{\n    echo 5+5;\n}\n\ntambah();<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Output<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>10<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Function Menggunakan return<\/h1>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>function tambah()\n{\n    return 5+5;\n}\n\necho tambah();<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Output<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>10<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sekilas terlihat sama.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tetapi sebenarnya sangat berbeda.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Perbedaan echo dan return<\/h1>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><thead><tr><th>echo<\/th><th>return<\/th><\/tr><\/thead><tbody><tr><td>Langsung menampilkan output<\/td><td>Mengembalikan nilai<\/td><\/tr><tr><td>Tidak dapat disimpan<\/td><td>Dapat disimpan ke variabel<\/td><\/tr><tr><td>Cocok untuk tampilan<\/td><td>Cocok untuk proses perhitungan<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Contoh Return<\/h1>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>&lt;?php\n\nfunction luasPersegi($sisi)\n{\n    return $sisi*$sisi;\n}\n\necho luasPersegi(8);\n\n?&gt;<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Output<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>64<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Return Dapat Disimpan<\/h1>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>&lt;?php\n\nfunction luas($p,$l)\n{\n    return $p*$l;\n}\n\n$hasil=luas(10,5);\n\necho $hasil;\n\n?&gt;<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Output<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>50<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Return Digunakan Dalam Perhitungan<\/h1>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>&lt;?php\n\nfunction tambah($a,$b)\n{\n    return $a+$b;\n}\n\n$total=tambah(10,20)+100;\n\necho $total;\n\n?&gt;<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Output<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>130<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Function Menghitung Nilai Rata-rata<\/h1>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>&lt;?php\n\nfunction rataRata($tugas,$uts,$uas)\n{\n\nreturn ($tugas+$uts+$uas)\/3;\n\n}\n\necho rataRata(\n\n80,\n\n90,\n\n85\n\n);\n\n?&gt;<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Output<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>85<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Studi Kasus 1<\/h1>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Menghitung Luas Persegi Panjang<\/h2>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>&lt;?php\n\nfunction luas($panjang,$lebar)\n{\n\nreturn $panjang*$lebar;\n\n}\n\necho \"Luas = \".luas(12,6);\n\n?&gt;<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Studi Kasus 2<\/h1>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Menghitung Gaji<\/h2>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>&lt;?php\n\nfunction gaji($pokok,$bonus)\n{\n\nreturn $pokok+$bonus;\n\n}\n\necho gaji(\n\n5000000,\n\n750000\n\n);\n\n?&gt;<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Studi Kasus 3<\/h1>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Menghitung Diskon<\/h2>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>&lt;?php\n\nfunction diskon($harga)\n{\n\nreturn $harga*0.1;\n\n}\n\n$harga=500000;\n\necho \"Diskon = \".diskon($harga);\n\n?&gt;<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Best Practice Programmer<\/h1>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Gunakan Nama Function yang Jelas<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lebih baik<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>function hitungLuas()<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">daripada<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>function x()<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Gunakan Return Untuk Perhitungan<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kurang baik<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>function luas()\n{\n\necho 50;\n\n}<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lebih baik<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>function luas()\n{\n\nreturn 50;\n\n}<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Gunakan Parameter Sesedikit Mungkin<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jika parameter sudah terlalu banyak (lebih dari 5 atau 6), pertimbangkan menggunakan array atau objek agar kode lebih mudah dipelihara.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Kesalahan yang Sering Dilakukan Pemula<\/h1>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Lupa Mengirim Argument<\/h2>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>function halo($nama)\n{\n\necho $nama;\n\n}\n\nhalo();<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Akan menghasilkan error karena parameter wajib tidak diberikan.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Menggunakan echo Padahal Membutuhkan Return<\/h2>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>$hasil=tambah(5,5);<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tidak akan bekerja jika function hanya menggunakan <code>echo<\/code>.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Salah Urutan Parameter<\/h2>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>data(\n\n18,\n\n\"Andi\"\n\n);<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Output menjadi tidak sesuai.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Latihan Praktik<\/h1>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Latihan 1<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Buat function:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>identitas($nama)<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">yang menampilkan:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>Selamat Datang, &#91;Nama]<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Latihan 2<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Buat function:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>perkalian($a,$b)<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">yang mengembalikan hasil perkalian menggunakan <code>return<\/code>.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Latihan 3<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Buat function:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>volumeKubus($sisi)<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gunakan rumus:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>sisi \u00d7 sisi \u00d7 sisi<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Latihan 4<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Buat function:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>nilaiAkhir($tugas,$uts,$uas)<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hitung rata-rata menggunakan <code>return<\/code>.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Latihan 5<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Buat function dengan default parameter.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Contoh:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>kota($nama=\"Semarang\")<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Tugas Praktik Bab 8.2A<\/h1>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Sistem Penggajian Sederhana<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Buat sebuah program menggunakan beberapa function.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Minimal terdiri atas:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><code>hitungGajiPokok()<\/code><\/li>\n\n\n\n<li><code>hitungBonus()<\/code><\/li>\n\n\n\n<li><code>hitungPajak()<\/code><\/li>\n\n\n\n<li><code>totalGaji()<\/code><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ketentuan:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Seluruh perhitungan menggunakan <strong>return<\/strong>.<\/li>\n\n\n\n<li>Gunakan <strong>parameter<\/strong> pada setiap function.<\/li>\n\n\n\n<li>Hasil akhir ditampilkan dalam bentuk tabel HTML yang berisi:\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Nama Karyawan<\/li>\n\n\n\n<li>Gaji Pokok<\/li>\n\n\n\n<li>Bonus<\/li>\n\n\n\n<li>Pajak<\/li>\n\n\n\n<li>Total Gaji Bersih<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li>Tambahkan minimal tiga data karyawan.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Tantangan (Opsional)<\/h3>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Gunakan <strong>default parameter<\/strong> untuk persentase pajak (misalnya 5%).<\/li>\n\n\n\n<li>Buat function <code>formatRupiah()<\/code> yang mengembalikan format mata uang Indonesia menggunakan fungsi bawaan PHP <code>number_format()<\/code>.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tujuan Pembelajaran Setelah mempelajari bab ini, peserta didik mampu: Pendahuluan Pada Bab 8.1 kita telah membuat function seperti berikut. Function&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kadence_starter_templates_imported_post":false,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[21],"tags":[38],"class_list":["post-680","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tutorial-php","tag-tutorial-php"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bisasoftware.id\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/680","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bisasoftware.id\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bisasoftware.id\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bisasoftware.id\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bisasoftware.id\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=680"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.bisasoftware.id\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/680\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":681,"href":"https:\/\/www.bisasoftware.id\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/680\/revisions\/681"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bisasoftware.id\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=680"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bisasoftware.id\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=680"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bisasoftware.id\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=680"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}