{"id":676,"date":"2026-07-07T12:13:20","date_gmt":"2026-07-07T05:13:20","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bisasoftware.id\/2026\/?p=676"},"modified":"2026-07-07T12:13:20","modified_gmt":"2026-07-07T05:13:20","slug":"bab-7-array-dalam-php","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bisasoftware.id\/2026\/bab-7-array-dalam-php\/","title":{"rendered":"BAB 7 &#8211; ARRAY DALAM PHP"},"content":{"rendered":"\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>&#8220;Array merupakan salah satu fondasi terpenting dalam pemrograman. Hampir seluruh aplikasi PHP, mulai dari sistem login, aplikasi kasir, hingga framework seperti Laravel, memanfaatkan array untuk menyimpan dan mengolah data.&#8221;<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Tujuan Pembelajaran<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Setelah mempelajari bab ini, peserta didik diharapkan mampu:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Menjelaskan pengertian array.<\/li>\n\n\n\n<li>Memahami fungsi array dalam pemrograman PHP.<\/li>\n\n\n\n<li>Membuat array satu dimensi.<\/li>\n\n\n\n<li>Mengakses isi array.<\/li>\n\n\n\n<li>Menambahkan dan mengubah isi array.<\/li>\n\n\n\n<li>Menggunakan perulangan pada array.<\/li>\n\n\n\n<li>Membuat array multidimensi.<\/li>\n\n\n\n<li>Memanfaatkan fungsi-fungsi bawaan array.<\/li>\n\n\n\n<li>Menerapkan array dalam studi kasus sederhana.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Pendahuluan<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pada bab sebelumnya kita telah mempelajari variabel. Variabel hanya mampu menyimpan <strong>satu buah nilai<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Contoh:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>$nama = \"Andi\";<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Variabel di atas hanya menyimpan satu data.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bagaimana jika kita ingin menyimpan 100 nama siswa?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Apakah kita harus membuat:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>$nama1;<br>$nama2;<br>$nama3;<br>...<br>$nama100;<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tentu tidak.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Di sinilah <strong>Array<\/strong> digunakan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Array memungkinkan kita menyimpan banyak data hanya dalam satu variabel.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Apa itu Array?<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Array adalah sekumpulan data yang disimpan dalam satu variabel.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ilustrasi sederhana:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tanpa Array<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>Nama1 = Andi<br>Nama2 = Budi<br>Nama3 = Citra<br>Nama4 = Dinda<br>Nama5 = Eka<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Menggunakan Array<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>Nama&#91;]<br><br>\u251c\u2500\u2500 Andi<br>\u251c\u2500\u2500 Budi<br>\u251c\u2500\u2500 Citra<br>\u251c\u2500\u2500 Dinda<br>\u2514\u2500\u2500 Eka<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lebih ringkas dan lebih mudah dikelola.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Mengapa Harus Menggunakan Array?<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bayangkan Anda membuat aplikasi sekolah.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Data siswa:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Andi<\/li>\n\n\n\n<li>Budi<\/li>\n\n\n\n<li>Citra<\/li>\n\n\n\n<li>Dinda<\/li>\n\n\n\n<li>Eka<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tanpa array, kode menjadi panjang.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dengan array:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>$siswa = &#91;<br>    \"Andi\",<br>    \"Budi\",<br>    \"Citra\",<br>    \"Dinda\",<br>    \"Eka\"<br>];<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hanya satu variabel.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Jenis Array dalam PHP<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">PHP memiliki tiga jenis array utama.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">1. Indexed Array<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Array yang menggunakan nomor indeks.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Contoh:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>0<br>1<br>2<br>3<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">2. Associative Array<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Array yang menggunakan nama sebagai indeks.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Contoh:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>nama<br>alamat<br>umur<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">3. Multidimensional Array<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Array di dalam array.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Contoh:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>Kelas XII<br><br>\u2193<br><br>Andi<br>Budi<br>Citra<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Membuat Array<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cara pertama<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>&lt;?php<br><br>$buah = array(<br>    \"Apel\",<br>    \"Jeruk\",<br>    \"Mangga\"<br>);<br><br>?&gt;<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cara kedua (lebih modern)<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>&lt;?php<br><br>$buah = &#91;<br>    \"Apel\",<br>    \"Jeruk\",<br>    \"Mangga\"<br>];<br><br>?&gt;<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cara kedua lebih sering digunakan pada PHP modern.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Mengenal Index Array<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Perhatikan contoh berikut.<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>$buah = &#91;<br>    \"Apel\",<br>    \"Jeruk\",<br>    \"Mangga\"<br>];<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">PHP akan memberi nomor otomatis.<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>0 \u2192 Apel<br><br>1 \u2192 Jeruk<br><br>2 \u2192 Mangga<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Mengakses Isi Array<\/h1>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>&lt;?php<br><br>$buah = &#91;<br>    \"Apel\",<br>    \"Jeruk\",<br>    \"Mangga\"<br>];<br><br>echo $buah&#91;0];<br><br>?&gt;<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Output<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>Apel<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Contoh lain<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>echo $buah&#91;2];<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Output<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>Mangga<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Menampilkan Semua Isi Array<\/h1>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>&lt;?php<br><br>$buah = &#91;<br>    \"Apel\",<br>    \"Jeruk\",<br>    \"Mangga\",<br>    \"Semangka\",<br>    \"Melon\"<br>];<br><br>echo $buah&#91;0];<br><br>echo \"&lt;br&gt;\";<br><br>echo $buah&#91;1];<br><br>echo \"&lt;br&gt;\";<br><br>echo $buah&#91;2];<br><br>echo \"&lt;br&gt;\";<br><br>echo $buah&#91;3];<br><br>echo \"&lt;br&gt;\";<br><br>echo $buah&#91;4];<br><br>?&gt;<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Namun cara ini kurang efisien.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lebih baik menggunakan <strong>perulangan<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Menggunakan foreach<\/h1>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>&lt;?php<br><br>$buah = &#91;<br>    \"Apel\",<br>    \"Jeruk\",<br>    \"Mangga\",<br>    \"Melon\",<br>    \"Pepaya\"<br>];<br><br>foreach($buah as $item)<br>{<br><br>    echo $item;<br><br>    echo \"&lt;br&gt;\";<br><br>}<br><br>?&gt;<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Output<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>Apel<br>Jeruk<br>Mangga<br>Melon<br>Pepaya<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Menampilkan Nomor Indeks<\/h1>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>foreach($buah as $index =&gt; $item)<br>{<br><br>    echo $index;<br><br>    echo \" = \";<br><br>    echo $item;<br><br>    echo \"&lt;br&gt;\";<br><br>}<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Output<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>0 = Apel<br><br>1 = Jeruk<br><br>2 = Mangga<br><br>3 = Melon<br><br>4 = Pepaya<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Mengubah Isi Array<\/h1>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>$buah&#91;1] = \"Durian\";<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sekarang isi array menjadi<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>Apel<br><br>Durian<br><br>Mangga<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Menambahkan Data<\/h1>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>$buah&#91;] = \"Rambutan\";<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Output<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>Apel<br>Jeruk<br>Mangga<br>Rambutan<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">PHP otomatis menambahkan indeks berikutnya.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Menghitung Jumlah Data<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">PHP menyediakan fungsi:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>count()<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Contoh<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>&lt;?php<br><br>$buah = &#91;<br><br>\"Apel\",<br><br>\"Jeruk\",<br><br>\"Mangga\",<br><br>\"Melon\"<br><br>];<br><br>echo count($buah);<br><br>?&gt;<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Output<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>4<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Studi Kasus 1<\/h1>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Daftar Nama Siswa<\/h1>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>&lt;?php<br><br>$siswa = &#91;<br><br>\"Andi\",<br><br>\"Budi\",<br><br>\"Citra\",<br><br>\"Dinda\",<br><br>\"Eka\"<br><br>];<br><br>foreach($siswa as $nama)<br>{<br><br>echo $nama;<br><br>echo \"&lt;br&gt;\";<br><br>}<br><br>?&gt;<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Output<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>Andi<br><br>Budi<br><br>Citra<br><br>Dinda<br><br>Eka<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Studi Kasus 2<\/h1>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Daftar Nilai<\/h1>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>&lt;?php<br><br>$nilai = &#91;<br><br>80,<br><br>90,<br><br>75,<br><br>88,<br><br>95<br><br>];<br><br>foreach($nilai as $n)<br>{<br><br>echo \"Nilai : \".$n;<br><br>echo \"&lt;br&gt;\";<br><br>}<br><br>?&gt;<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Associative Array<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Associative Array menggunakan nama indeks.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Contoh<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>&lt;?php<br><br>$siswa = &#91;<br><br>\"nama\"=&gt;\"Andi\",<br><br>\"kelas\"=&gt;\"XI RPL\",<br><br>\"umur\"=&gt;17<br><br>];<br><br>echo $siswa&#91;\"nama\"];<br><br>?&gt;<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Output<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>Andi<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Menampilkan Seluruh Data<\/h1>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>&lt;?php<br><br>$siswa = &#91;<br><br>\"nama\"=&gt;\"Andi\",<br><br>\"kelas\"=&gt;\"XI RPL\",<br><br>\"umur\"=&gt;17,<br><br>\"alamat\"=&gt;\"Bandung\"<br><br>];<br><br>foreach($siswa as $key=&gt;$value)<br>{<br><br>echo $key;<br><br>echo \" : \";<br><br>echo $value;<br><br>echo \"&lt;br&gt;\";<br><br>}<br><br>?&gt;<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Output<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>nama : Andi<br><br>kelas : XI RPL<br><br>umur : 17<br><br>alamat : Bandung<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Array Multidimensi<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Misalnya data beberapa siswa.<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>&lt;?php<br><br>$siswa = &#91;<br><br>&#91;\"Andi\",17,\"XI RPL\"],<br><br>&#91;\"Budi\",18,\"XI RPL\"],<br><br>&#91;\"Citra\",17,\"XI RPL\"]<br><br>];<br><br>?&gt;<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bentuknya<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>Andi   17   XI<br><br>Budi   18   XI<br><br>Citra  17   XI<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Mengakses Multidimensi<\/h1>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>echo $siswa&#91;0]&#91;0];<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Output<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>Andi<\/code><\/pre>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>echo $siswa&#91;2]&#91;2];<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Output<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>XI RPL<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Menampilkan dalam Tabel HTML<\/h1>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>&lt;?php<br><br>$siswa = &#91;<br><br>&#91;\"Andi\",90],<br><br>&#91;\"Budi\",80],<br><br>&#91;\"Citra\",95]<br><br>];<br><br>echo \"&lt;table border='1'&gt;\";<br>echo \"&lt;tr&gt;\";<br>echo \"&lt;th&gt;Nama&lt;\/th&gt;\";<br>echo \"&lt;th&gt;Nilai&lt;\/th&gt;\";<br>echo \"&lt;\/tr&gt;\";<br><br>foreach($siswa as $row){<br><br>    echo \"&lt;tr&gt;\";<br><br>    echo \"&lt;td&gt;\".$row&#91;0].\"&lt;\/td&gt;\";<br><br>    echo \"&lt;td&gt;\".$row&#91;1].\"&lt;\/td&gt;\";<br><br>    echo \"&lt;\/tr&gt;\";<br><br>}<br><br>echo \"&lt;\/table&gt;\";<br><br>?&gt;<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Output<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><thead><tr><th>Nama<\/th><th>Nilai<\/th><\/tr><\/thead><tbody><tr><td>Andi<\/td><td>90<\/td><\/tr><tr><td>Budi<\/td><td>80<\/td><\/tr><tr><td>Citra<\/td><td>95<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Fungsi Array yang Sering Digunakan<\/h1>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">sort()<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mengurutkan data secara ascending.<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>$angka = &#91;8,4,1,9,2];<br><br>sort($angka);<br><br>foreach($angka as $a){<br><br>echo $a.\"&lt;br&gt;\";<br><br>}<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">rsort()<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mengurutkan secara descending.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">array_push()<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Menambah data.<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>array_push($buah,\"Semangka\");<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">array_pop()<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Menghapus data terakhir.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">array_merge()<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Menggabungkan dua array.<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>$a = &#91;\"A\",\"B\"];<br><br>$b = &#91;\"C\",\"D\"];<br><br>$hasil = array_merge($a,$b);<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Output<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>A<br><br>B<br><br>C<br><br>D<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Best Practice Programmer<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2714 Gunakan nama variabel yang jelas.<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>$siswa<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">lebih baik daripada<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>$x<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2714 Gunakan <code>foreach<\/code> untuk menampilkan isi array.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2714 Gunakan associative array jika data memiliki atribut.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2714 Gunakan multidimensi untuk data yang berbentuk tabel.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Kesalahan yang Sering Dilakukan Pemula<\/h1>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Salah indeks<\/h3>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>echo $buah&#91;5];<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Padahal hanya ada tiga data.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Akibatnya muncul error:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>Undefined array key<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Tidak menggunakan <code>count()<\/code><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Banyak pemula menulis:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>for($i=0;$i&lt;100;$i++)<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Padahal jumlah data hanya 10.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sebaiknya:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>for($i=0;$i&lt;count($buah);$i++)<\/code><\/pre>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Latihan Praktik<\/h1>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Latihan 1<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Buat array berisi 10 nama teman sekelas, kemudian tampilkan menggunakan <code>foreach<\/code>.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Latihan 2<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Buat array yang berisi 10 nilai siswa, lalu hitung jumlah seluruh data menggunakan <code>count()<\/code> dan tampilkan seluruh nilainya.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Latihan 3<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Buat associative array yang menyimpan data diri:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Nama<\/li>\n\n\n\n<li>NIS<\/li>\n\n\n\n<li>Kelas<\/li>\n\n\n\n<li>Jurusan<\/li>\n\n\n\n<li>Alamat<\/li>\n\n\n\n<li>Nomor HP<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tampilkan seluruh data menggunakan <code>foreach<\/code>.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Latihan 4<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Buat multidimensional array berisi data lima siswa yang terdiri atas:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Nama<\/li>\n\n\n\n<li>Kelas<\/li>\n\n\n\n<li>Nilai<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kemudian tampilkan dalam bentuk tabel HTML.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Tugas Praktik Bab 7<\/h1>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Studi Kasus: Sistem Data Nilai Siswa<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Buat sebuah program PHP yang menampilkan daftar nilai siswa dengan ketentuan:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Data yang disimpan untuk setiap siswa:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Nama<\/li>\n\n\n\n<li>Kelas<\/li>\n\n\n\n<li>Nilai Tugas<\/li>\n\n\n\n<li>Nilai UTS<\/li>\n\n\n\n<li>Nilai UAS<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Program harus:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Menggunakan <strong>multidimensional array<\/strong>.<\/li>\n\n\n\n<li>Menghitung <strong>nilai rata-rata<\/strong> setiap siswa.<\/li>\n\n\n\n<li>Menentukan status <strong>Lulus<\/strong> jika rata-rata \u2265 75, selain itu <strong>Remedial<\/strong>.<\/li>\n\n\n\n<li>Menampilkan hasil dalam tabel HTML dengan kolom:<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><thead><tr><th>No<\/th><th>Nama<\/th><th>Kelas<\/th><th>Tugas<\/th><th>UTS<\/th><th>UAS<\/th><th>Rata-rata<\/th><th>Status<\/th><\/tr><\/thead><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Tantangan (Opsional):<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Tambahkan kolom <strong>Grade (A\u2013E)<\/strong> berdasarkan nilai rata-rata.<\/li>\n\n\n\n<li>Urutkan data siswa berdasarkan nilai rata-rata tertinggi.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Array merupakan salah satu fondasi terpenting dalam pemrograman. Hampir seluruh aplikasi PHP, mulai dari sistem login, aplikasi kasir, hingga framework&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kadence_starter_templates_imported_post":false,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[21],"tags":[38],"class_list":["post-676","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tutorial-php","tag-tutorial-php"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bisasoftware.id\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/676","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bisasoftware.id\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bisasoftware.id\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bisasoftware.id\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bisasoftware.id\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=676"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.bisasoftware.id\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/676\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":677,"href":"https:\/\/www.bisasoftware.id\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/676\/revisions\/677"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bisasoftware.id\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=676"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bisasoftware.id\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=676"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bisasoftware.id\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=676"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}